Mae darlith Raymond Williams yn gyfle pwysig i adlewyrchu ar waith a bywyd Raymond Williams, yn arbennig yng nghyd-destun addysg oedolion a’i photensial i drawsnewid. Mae’r ddarlith yn denu cynulleidfa fawr a gwybodus o bobl broffesiynol o bob rhan o gymdeithas ddinesig yng Nghymru a thu hwnt. Caiff ei rhedeg fel partneriaeth rhwng y Sefydliad Dysgu a Gwaith a’r Brifysgol Agored yng Nghymru ar hyn o bryd.

Cynhaliwyd y ddarlith gyntaf i goffau ei waith gan NIACE Cymru (Sefydliad Cenedlaethol Addysg Barhaus Oedolion) a’r WEA (Cymdeithas Addysg y Gweithwyr) De Cymru yn 1989. Cynhaliwyd y ddarlith ddiweddaraf yn 2021 gan nodi canmlwyddiant geni Raymond Williams. Roedd 2021 hefyd yn ganmlwyddiant y Sefydliad Dysgu a Gwaith – cafodd Sefydliad Prydeinig Addysg Oedolion ei greu yn 1921, a daeth y Sefydliad yn ddiweddarach yn NIACE. Unodd NIACE gyda’r Ganolfan Cynhwysiant Economaidd a Chymdeithasol yn 2015 i ddod y Sefydliad Dysgu a Gwaith.

Am Raymond Williams

Roedd Raymond Williams yn nofelydd, beirniad diwylliannol, sosialydd deallusol ac addysgwr oedolion. Wedi ei eni yn 1921 ym mhentref Pandy ger y Fenni, astudiodd Williams ym Mhrifysgol Caergrawnt a daeth yn diwtor gyda’r WEA. Cyhoeddodd NIACE ei  ystod helaeth o draethodau a darlithoedd ar addysg yn 1993. Mae’r traethodau yn cynnig dadansoddiad o’r amodau ar gyfer cymdeithas sy’n dysgu, roedd Williams yn lladmerydd dros addysg oedolion ryddfrydol. Mae Josh Cole hefyd yn cynnig y sylwebaeth yma ar Raymond Williams a’i gyfraniad at addysg oedolion.

Ymchwilio hanes cyfoethog ein Darlithoedd Raymond Williams

Gallwch weld recordiadau o ddarlithoedd y gorffennol gan siaradwyr o fri fel Kirsty Williams AS, Syr Michael Marmot, yr Athro Tim Blackman a Michael Sheen yn ein rhestr chwarae arbennig.

2025

Chwalu drwy’r llinell tiodi

Dr Sabrina Cohen-Hatton, KFSM
Prif Swyddog Tân Gwasanaeth Tân ac Archub Gorllewin Sussex

Gweld darlith

2021

Addysg ddefynyddiol – beirniadaeth a dathliad

Yr Athro Tim Blackman
Is-Ganghellor, Y Brifysgol Agored

Gweld darlith

2018

Yr ysgogiad dyfnaf: Addysg oedolion, economi, democratiaeth a chymedeithas

Kirsty Williams AC
Ysgrifennydd Cabinet dros Addysg

Gweld darlith

2017

Pan mae coeden yn cwympo

Michael Sheen
Actor ac Ymgyrchydd

Gweld darlith

2016

Y bwlch iechyd: Her byd anghyfartal

Syr Michael Marmot
Ymchwilydd

Gweld darlith – rhan 1
Gweld darlith – rhan 2

2015

Cyfnodau peryglus: Dysgu sut i’w trin

Tom Schuller
Awdur

Gweld darlith

25 Medi 2026

Pam fod dysgu gydol oes yn dda i bobl a gweithleoedd

Mae dysgu yn rhywbeth sy’n parhau drwy gydol ein bywyd. P’un ai yw hynny yn ddatblygu sgiliau gwaith, gwella hyder digidol, dysgu gan gydweithwyr neu ymchwilio diddordeb newydd, gall pob profiad dysgu gyfrannu at ein datblygiad personol a phroffesiynol.

Darllen mwy

21 Medi 2026

Wythnos Addysg Oedolion: Rhoi llais dysgwyr wrth ganol dysgu gydol oes

Mae’r Wythnos Addysg Oedolion yn foment genedlaethol i ddathlu grym dysgu gydol oes – ond nid yw dathlu yn ddigon. Os ydym eisiau i fwy o oedolion ddechrau, aros a sicrhau cynnydd mewn dysgu, mae’n rhaid i ni wrando ar yr hyn y mae’r dysgwyr hynny yn ei ddweud wrthym a defnyddio’r wybodaeth honno i lunio polisi, cyllid a darpariaeth.

Darllen mwy

21 Medi 2026

Cryfach gyda’n Gilydd: Partneriaeth Addysg Oedolion Cymru

Mewn tirlun addysgol sy’n newid yn gyflym, ni fu cydweithio erioed yn bwysicach. Mae rhwydwaith Partneriaeth Addysg Oedolion Cymru yn dod ynghyd â darparwyr Dysgu Oedolion yn y Gymuned, y Sefydliad Dysgu a Gwaith, Medr, Estyn, Llywodraeth Cymru a rhanddeiliaid allweddol eraill i gryfhau addysg oedolion drwy bartneriaeth, rhannu arbenigedd ac ymrwymiad i wella parhaus.

Darllen mwy

21 Medi 2026

Amser i ddathlu addysg oedolion fel grym cadarnhaol dros newid trwy Gymru

Mae Wythnos Addysg Oedolion – 21-27 Medi – yn cynnig cyfle amserol i ddathlu unigolion trwy Gymru sydd wedi newid eu bywydau trwy ddysgu ac mae’n annog mwy ohonom i wneud yr un fath.

Darllen mwy

17 Medi 2026

Deall buddsoddiad cyflogwr mewn sgiliau

Mae dadansoddiad newydd yn rhybuddio y gallai cynlluniau’r Llywodraeth i gael yr economi i dyfu fethu os nad yw’n gweithredu i wrthdroi gostyngiad mawr yn yr hyfforddiant a gaiff cyflogeion yn y gwaith.

Darllen mwy

22 Mehefin 2026

Addysg oedolion yng Nghymru: Arolwg Cyfranogiad Aelodau mewn Dysgu 2025

Mae’r Sefydliad Dysgu a Gwaith wedi cyhoeddi ei Arolwg Cyfranogiad Oedolion mewn Dysgu yn flynyddol am bron 30 mlynedd. Fel yr arolwg hynaf o’i fath, mae’n sefyll allan fel yr adroddiad diffiniol ar bwy sy’n dysgu ar draws y Deyrnas Unedig, sut maent yn dysgu a’r hyn sy’n eu cymell. Mae’n defnyddio diffiniad eang o ddysgu, yn cynnwys dysgu ffurfiol, heb fod yn ffurfiol ac anffurfiol, yn hytrach na dim ond cyfleoedd addysgol a gynigir yn gyhoeddus ar gyfer oedolion. Yn 2025 fe wnaethom ychwanegu ein sampl arolwg yng Nghymru yn benodol i 800 aelod. Mae’r set data estynedig yma yn ein galluogi i gymryd golwg agosach ar y llwyddiannau unigryw a’r heriau neilltuol sy’n wynebu dysgwyr yng Nghymru, gan gynnig pwynt cymharu amhrisiadwy gyda gweddill y Deyrnas Unedig.

Darllen mwy

22 Mehefin 2026

Mwy o oedolion yng Nghymru yn dysgu ond a ydym yn cyrraedd y rhai sydd fwyaf ei angen?

Mae arolwg diweddaraf y Sefydliad Dysgu a Gwaith ar Gyfranogiad Oedolion mewn Dysgu yn dweud stori gadarnhaol am fwy yn cymryd rhan yn dysgu ond mae hefyd yn dangos y gallai’r rhai a allai fod yn cael mwyaf o fudd fod yn colli allan. Mae bron hanner yr oedolion yng Nghymru (47%) wedi cymryd rhan mewn dysgu dros y tair blynedd ddiwethaf, cyfradd uwch na chyfartaledd y Deyrnas Unedig (42%) ond daw anghydraddoldeb sylweddol i’r amlwg pan edrychwn ar oedran, demograffeg a statws cyflogaeth. Mae’r diffiniad o ddysgu yn yr arolwg yn fwriadol eang ac yn ymestyn tu hwnt i gyfleoedd a gyllidir gan y llywodraeth neu gyflogwyr i gynnwys dysgu anffurfiol a hunangyfeiriedig.

Darllen mwy