Mae darlith Raymond Williams yn gyfle pwysig i adlewyrchu ar waith a bywyd Raymond Williams, yn arbennig yng nghyd-destun addysg oedolion a’i photensial i drawsnewid. Mae’r ddarlith yn denu cynulleidfa fawr a gwybodus o bobl broffesiynol o bob rhan o gymdeithas ddinesig yng Nghymru a thu hwnt. Caiff ei rhedeg fel partneriaeth rhwng y Sefydliad Dysgu a Gwaith a’r Brifysgol Agored yng Nghymru ar hyn o bryd.

Cynhaliwyd y ddarlith gyntaf i goffau ei waith gan NIACE Cymru (Sefydliad Cenedlaethol Addysg Barhaus Oedolion) a’r WEA (Cymdeithas Addysg y Gweithwyr) De Cymru yn 1989. Cynhaliwyd y ddarlith ddiweddaraf yn 2021 gan nodi canmlwyddiant geni Raymond Williams. Roedd 2021 hefyd yn ganmlwyddiant y Sefydliad Dysgu a Gwaith – cafodd Sefydliad Prydeinig Addysg Oedolion ei greu yn 1921, a daeth y Sefydliad yn ddiweddarach yn NIACE. Unodd NIACE gyda’r Ganolfan Cynhwysiant Economaidd a Chymdeithasol yn 2015 i ddod y Sefydliad Dysgu a Gwaith.

Am Raymond Williams

Roedd Raymond Williams yn nofelydd, beirniad diwylliannol, sosialydd deallusol ac addysgwr oedolion. Wedi ei eni yn 1921 ym mhentref Pandy ger y Fenni, astudiodd Williams ym Mhrifysgol Caergrawnt a daeth yn diwtor gyda’r WEA. Cyhoeddodd NIACE ei  ystod helaeth o draethodau a darlithoedd ar addysg yn 1993. Mae’r traethodau yn cynnig dadansoddiad o’r amodau ar gyfer cymdeithas sy’n dysgu, roedd Williams yn lladmerydd dros addysg oedolion ryddfrydol. Mae Josh Cole hefyd yn cynnig y sylwebaeth yma ar Raymond Williams a’i gyfraniad at addysg oedolion.

Ymchwilio hanes cyfoethog ein Darlithoedd Raymond Williams

Gallwch weld recordiadau o ddarlithoedd y gorffennol gan siaradwyr o fri fel Kirsty Williams AS, Syr Michael Marmot, yr Athro Tim Blackman a Michael Sheen yn ein rhestr chwarae arbennig.

2025

Chwalu drwy’r llinell tiodi

Dr Sabrina Cohen-Hatton, KFSM
Prif Swyddog Tân Gwasanaeth Tân ac Archub Gorllewin Sussex

Gweld darlith

2021

Addysg ddefynyddiol – beirniadaeth a dathliad

Yr Athro Tim Blackman
Is-Ganghellor, Y Brifysgol Agored

Gweld darlith

2018

Yr ysgogiad dyfnaf: Addysg oedolion, economi, democratiaeth a chymedeithas

Kirsty Williams AC
Ysgrifennydd Cabinet dros Addysg

Gweld darlith

2017

Pan mae coeden yn cwympo

Michael Sheen
Actor ac Ymgyrchydd

Gweld darlith

2016

Y bwlch iechyd: Her byd anghyfartal

Syr Michael Marmot
Ymchwilydd

Gweld darlith – rhan 1
Gweld darlith – rhan 2

2015

Cyfnodau peryglus: Dysgu sut i’w trin

Tom Schuller
Awdur

Gweld darlith

22 Mehefin 2026

Addysg oedolion yng Nghymru: Arolwg Cyfranogiad Aelodau mewn Dysgu 2025

Mae’r Sefydliad Dysgu a Gwaith wedi cyhoeddi ei Arolwg Cyfranogiad Oedolion mewn Dysgu yn flynyddol am bron 30 mlynedd. Fel yr arolwg hynaf o’i fath, mae’n sefyll allan fel yr adroddiad diffiniol ar bwy sy’n dysgu ar draws y Deyrnas Unedig, sut maent yn dysgu a’r hyn sy’n eu cymell. Mae’n defnyddio diffiniad eang o ddysgu, yn cynnwys dysgu ffurfiol, heb fod yn ffurfiol ac anffurfiol, yn hytrach na dim ond cyfleoedd addysgol a gynigir yn gyhoeddus ar gyfer oedolion. Yn 2025 fe wnaethom ychwanegu ein sampl arolwg yng Nghymru yn benodol i 800 aelod. Mae’r set data estynedig yma yn ein galluogi i gymryd golwg agosach ar y llwyddiannau unigryw a’r heriau neilltuol sy’n wynebu dysgwyr yng Nghymru, gan gynnig pwynt cymharu amhrisiadwy gyda gweddill y Deyrnas Unedig.

Darllen mwy

22 Mehefin 2026

Mwy o oedolion yng Nghymru yn dysgu ond a ydym yn cyrraedd y rhai sydd fwyaf ei angen?

Mae arolwg diweddaraf y Sefydliad Dysgu a Gwaith ar Gyfranogiad Oedolion mewn Dysgu yn dweud stori gadarnhaol am fwy yn cymryd rhan yn dysgu ond mae hefyd yn dangos y gallai’r rhai a allai fod yn cael mwyaf o fudd fod yn colli allan. Mae bron hanner yr oedolion yng Nghymru (47%) wedi cymryd rhan mewn dysgu dros y tair blynedd ddiwethaf, cyfradd uwch na chyfartaledd y Deyrnas Unedig (42%) ond daw anghydraddoldeb sylweddol i’r amlwg pan edrychwn ar oedran, demograffeg a statws cyflogaeth. Mae’r diffiniad o ddysgu yn yr arolwg yn fwriadol eang ac yn ymestyn tu hwnt i gyfleoedd a gyllidir gan y llywodraeth neu gyflogwyr i gynnwys dysgu anffurfiol a hunangyfeiriedig.

Darllen mwy

27 Ebrill 2026

Wythnos Addysg Oedolion

Mae Wythnos Addysgwyr Oedolion yn ymgyrch flynyddol sy’n ysbrydoli oedolion i gymryd cam yn ôl i ddysgu er mwyn gwella eu hyder a’u lles, newid gyrfaoedd a symud ymlaen yn y gwaith, darganfod hobïau newydd a chysylltu â phobl eraill neu i geisio cyngor ac arweiniad ar y llwybrau presennol sydd ar gael iddynt.

Darllen mwy

23 Mawrth 2026

Gwobr am gyfraniad eithriadol i ddysgu gydol oes i AS sy’n ymddeol

Mae adroddiad newydd gan y Sefydliad Dysgu a Gwaith yn dadlau y dylai Cymru osod uchelgais dewr i o leiaf dri chwarter pobl oedran gweithio i fod mewn gwaith, gan gau’r bwlch cyflogaeth gyda gweddill y Deyrnas Unedig. Dywed yr adroddiad y byddai hyn yn hybu economi Cymru gan £1.4 biliwn ac yn arbed hyd at £500 miliwn y flwyddyn i drethdalwyr.

Darllen mwy

18 Mawrth 2026

Cyfnod heriol? Amser am gwricwlwm heriol.

Mae addysg ôl-16 yng Nghymru yn mynd drwy gyfnod o arloesi a newid.

Darllen mwy

14 Ionawr 2026

Partneriaethau Dysgu Oedolion yng Nghymru

Mae Dysgu Oedolion yn y Gymuned (ACL) yn darparu cyfleoedd dysgu hyblyg i oedolion a theuluoedd, a gyflwynir mewn lleoliadau yn y gymuned i ddiwallu anghenion lleol. Mae Partneriaeth Dysgu Oedolion ym mhob ardal Awdurdod Lleol ac arweinyddiaeth ar gyfer dysgu oedolion yn y gymuned ym mhob Awdurdod Lleol a Sefydliad Addysg Bellach.

Darllen mwy

13 Ionawr 2026

Gwobrau Ysbrydoli! Addysg Oedolion

Mae enwebiadau wedi agor gyfer Gwobrau Ysbrydoli! Addysg Oedolion 2026 Caiff y gwobrau blynyddol eu trefnu gan y Sefydliad Dysgu a Gwaith mewn partneriaeth gyda Llywodraeth Cymru a maent yn dathlu llwyddiannau eithriadol unigolion a phrosiectau cymunedol yng Nghymru sy’n dangos angerdd, ymroddiad ac egni rhagorol i’w gwella eu hunain a’u cymuned drwy ddysgu gydol oes.

Darllen mwy