Beth all Cymru ei ddysgu o dystiolaeth ryngwladol ar lythrennedd a rhifedd oedolion?

Yn ystod yr Wythnos Addysg Oedolion, daeth y Sefydliad Dysgu a Gwaith â gwneuthurwyr polisi, darparwyr dysgu, cyflogwyr, undebau llafur, gweithwyr proffesiynol iechyd a rhanddeiliaid ynghyd i ymchwilio’r hyn y gall tystiolaeth ryngwladol ddweud wrthym am lythrennedd a rhifedd oedolion, a’r goblygiadau i Gymru.

Roedd ffocws y digwyddiad ar ganfyddiadau adroddiad OECD Navigating Life with Low Literacy and Numeracy, sy’n rhoi sylw i effaith pellgyrhaeddol sgiliau sylfaenol isel ar gyflogaeth, iechyd, hyder, cyfranogiad dinesig a chynhwysiant cymdeithasol.

Ymchwiliodd y drafodaeth sut mae’r materion hyn yn effeithio ar oedolion ar draws cymunedau a pham mai’r rhai sydd â’r angen mwyaf yw’r lleiaf tebygol yn aml o gael mynediad i gyfleoedd dysgu.

Clywodd y sawl oedd yn bresennol gan Anja Meierkord, OECD, a gyflwynodd ganfyddiadau allweddol yr adroddiad a rhannu gwybodaeth o dystiolaeth ryngwladol ar lythrennedd a rhifedd oedolion, yn cynnwys rhwystrau i gyfranogiad a dulliau effeithiol i ymgysylltu â dysgwyr.

Cadeiriwyd y cyfarfod gan Kathryn Robson, Prif Weithredwr Addysg Oedolion Cymru, a roedd yn cynnwys trafodaeth panel yn dod ynghyd â safbwyntiau o addysg oedolion, cyflogaeth, unedau llafur, iechyd, addysg bellach a pholisi.

Ystyriodd y panelwyr ganfyddiadau’r adroddiad ac ystyried yr heriau a’r cyfleoedd ar gyfer gwella llythrennedd a rhifedd oedolion ar draws Cymru.

Roedd y negeseuon allweddol yn cynnwys:

  • Yn aml, oedolion sydd â’r angen mwyaf am gymorth llythrennedd a rhifedd yw’r rhai lleiaf tebygol o gymryd rhan mewn dysgu.
  • Mae sgiliau hanfodol yn effeithio ar iechyd, llesiant, cyflogaeth, hyder a chynhwysiant cymdeithasol, nid dim ond canlyniadau addysg.
  • Mae gan gysylltiadau a sefydliadau dibynadwy rôl hanfodol wrth ennyn diddordeb oedolion mewn dysgu.
  • Mae dysgu ar ei fwyaf effeithlon pan mae’n berthnasol, hyblyg ac wedi cysylltu gyda bywyd a nod bob dydd pobl.
  • Gall dysgu fel teulu a dysgu yn y gymuned fod yn llwybrau grymus i ddysgu pellach a datblygu sgiliau.

Gan ddod â’r Wythnos Addysg Oedolion i ben, roedd y sesiwn yn gyfle gwerthfawr i rannu tystiolaeth ryngwladol, ymchwilio ymatebion ymarferol i heriau cyffredin yn ymwneud â sgiliau hanfodol, a chryfhau dealltwriaeth o sut y gall Cymru gefnogi mwy o oedolion i wella eu sgiliau llythrennedd a rhifedd.

Siaradwyr:

  • Anja Meierkord, Economegydd y Farchnad Lafur, OECD
  • Stephen Evans, Prif Weithredwr, Sefydliad Dysgu a Gwaith
  • Lynsey Imms, Swyddog Cenedlaethol: Pennaeth Sgiliau a Gwaith Teg, TUC Cymru
  • Lynnette Thomas, Iechyd Cyhoeddus, Bwrdd Iechyd Prifysgol Bae Abertawe
  • Aled Jones-Griffith, Prif Swyddog Gweithredol, Grŵp Llandrillo Menai
  • Rhian Edwards, Cyfarwyddwr Gweithredol Polisi, Medr

Gweld sleidiau gan Anja Meierkord, Economegydd y Farchnad Lafur yn OECD

Lawrlwythwch

19 Hydref 2026

Fframwaith Hunanasesu Effeithlonrwydd ESOL

Datblygwyd Fframwaith Hunanasesu Effeithlonrwydd ESOL i gefnogi darparwyr a phartneriaethau i ystyried ansawdd, effeithlonrwydd a pha mor ymatebol yw darpariaeth Saesneg i Siaradwyr Ieithoedd Eraill (ESOL) yng Nghymru. Wedi’i ddatblygu gan y Sefydliad Dysgu a Gwaith ar ran Medr, cafodd y fframwaith ei gynhyrchu ar y cyd gyda darparwyr ESOL, ymarferwyr, rhanddeiliaid a dysgwyr. Mae’n […]

Darllen mwy

25 Medi 2026

Pam fod dysgu gydol oes yn dda i bobl a gweithleoedd

Mae dysgu yn rhywbeth sy’n parhau drwy gydol ein bywyd. P’un ai yw hynny yn ddatblygu sgiliau gwaith, gwella hyder digidol, dysgu gan gydweithwyr neu ymchwilio diddordeb newydd, gall pob profiad dysgu gyfrannu at ein datblygiad personol a phroffesiynol.

Darllen mwy

21 Medi 2026

Wythnos Addysg Oedolion: Rhoi llais dysgwyr wrth ganol dysgu gydol oes

Mae’r Wythnos Addysg Oedolion yn foment genedlaethol i ddathlu grym dysgu gydol oes – ond nid yw dathlu yn ddigon. Os ydym eisiau i fwy o oedolion ddechrau, aros a sicrhau cynnydd mewn dysgu, mae’n rhaid i ni wrando ar yr hyn y mae’r dysgwyr hynny yn ei ddweud wrthym a defnyddio’r wybodaeth honno i lunio polisi, cyllid a darpariaeth.

Darllen mwy

21 Medi 2026

Cryfach gyda’n Gilydd: Partneriaeth Addysg Oedolion Cymru

Mewn tirlun addysgol sy’n newid yn gyflym, ni fu cydweithio erioed yn bwysicach. Mae rhwydwaith Partneriaeth Addysg Oedolion Cymru yn dod ynghyd â darparwyr Dysgu Oedolion yn y Gymuned, y Sefydliad Dysgu a Gwaith, Medr, Estyn, Llywodraeth Cymru a rhanddeiliaid allweddol eraill i gryfhau addysg oedolion drwy bartneriaeth, rhannu arbenigedd ac ymrwymiad i wella parhaus.

Darllen mwy

21 Medi 2026

Amser i ddathlu addysg oedolion fel grym cadarnhaol dros newid trwy Gymru

Mae Wythnos Addysg Oedolion – 21-27 Medi – yn cynnig cyfle amserol i ddathlu unigolion trwy Gymru sydd wedi newid eu bywydau trwy ddysgu ac mae’n annog mwy ohonom i wneud yr un fath.

Darllen mwy

17 Medi 2026

Deall buddsoddiad cyflogwr mewn sgiliau

Mae dadansoddiad newydd yn rhybuddio y gallai cynlluniau’r Llywodraeth i gael yr economi i dyfu fethu os nad yw’n gweithredu i wrthdroi gostyngiad mawr yn yr hyfforddiant a gaiff cyflogeion yn y gwaith.

Darllen mwy

22 Mehefin 2026

Addysg oedolion yng Nghymru: Arolwg Cyfranogiad Aelodau mewn Dysgu 2025

Mae’r Sefydliad Dysgu a Gwaith wedi cyhoeddi ei Arolwg Cyfranogiad Oedolion mewn Dysgu yn flynyddol am bron 30 mlynedd. Fel yr arolwg hynaf o’i fath, mae’n sefyll allan fel yr adroddiad diffiniol ar bwy sy’n dysgu ar draws y Deyrnas Unedig, sut maent yn dysgu a’r hyn sy’n eu cymell. Mae’n defnyddio diffiniad eang o ddysgu, yn cynnwys dysgu ffurfiol, heb fod yn ffurfiol ac anffurfiol, yn hytrach na dim ond cyfleoedd addysgol a gynigir yn gyhoeddus ar gyfer oedolion. Yn 2025 fe wnaethom ychwanegu ein sampl arolwg yng Nghymru yn benodol i 800 aelod. Mae’r set data estynedig yma yn ein galluogi i gymryd golwg agosach ar y llwyddiannau unigryw a’r heriau neilltuol sy’n wynebu dysgwyr yng Nghymru, gan gynnig pwynt cymharu amhrisiadwy gyda gweddill y Deyrnas Unedig.

Darllen mwy

22 Mehefin 2026

Mwy o oedolion yng Nghymru yn dysgu ond a ydym yn cyrraedd y rhai sydd fwyaf ei angen?

Mae arolwg diweddaraf y Sefydliad Dysgu a Gwaith ar Gyfranogiad Oedolion mewn Dysgu yn dweud stori gadarnhaol am fwy yn cymryd rhan yn dysgu ond mae hefyd yn dangos y gallai’r rhai a allai fod yn cael mwyaf o fudd fod yn colli allan. Mae bron hanner yr oedolion yng Nghymru (47%) wedi cymryd rhan mewn dysgu dros y tair blynedd ddiwethaf, cyfradd uwch na chyfartaledd y Deyrnas Unedig (42%) ond daw anghydraddoldeb sylweddol i’r amlwg pan edrychwn ar oedran, demograffeg a statws cyflogaeth. Mae’r diffiniad o ddysgu yn yr arolwg yn fwriadol eang ac yn ymestyn tu hwnt i gyfleoedd a gyllidir gan y llywodraeth neu gyflogwyr i gynnwys dysgu anffurfiol a hunangyfeiriedig.

Darllen mwy